Wrocław wprowadził Wrocławski Standard Zielonego Budynku – szeroki zestaw wymagań, który ma uporządkować i unowocześnić sposób projektowania oraz modernizowania miejskich obiektów. To rozwiązanie wyjątkowe w skali kraju, ponieważ obejmuje zarówno nowe inwestycje, jak i – jako pierwsze miasto w Polsce – modernizacje istniejących budynków, w tym tych przedwojennych, będących znaczącym elementem miejskiej zabudowy i jednocześnie jednym z największych wyzwań energetycznych.
Nowe zasady projektowania w odpowiedzi na współczesne problemy
Władzom miasta zależy na tym, aby inwestycje publiczne odpowiadały na konsekwencje zmian klimatu. Coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe, wzrost kosztów energii, potrzeba lepszej retencji wód opadowych czy konieczność ochrony mieszkańców przed wysokimi temperaturami wymuszają nowe podejście do budownictwa.
Wprowadzony standard nie narzuca jednej konkretnej technologii, lecz wskazuje kierunek działania. Budynki mają wykazywać się minimalnym zużyciem energii, wykorzystywać odnawialne źródła w jak największym stopniu, być odpowiednio doświetlone, otoczone zielenią i zaprojektowane tak, aby zatrzymywać jak najwięcej wody deszczowej. Projektanci mogą dopasowywać konkretne rozwiązania do specyfiki działki czy charakterystyki obiektu.
Jak podkreśla Katarzyna Szymczak-Pomianowska, dyrektor Departamentu Strategii i Zrównoważonego Rozwoju UMW, miasto – choć odpowiada za zaledwie kilka procent ogólnych emisji gazów cieplarnianych – chce wyznaczać kierunek dla inwestorów prywatnych, zaczynając od własnych budynków i projektów.
Sześć kluczowych obszarów nowego standardu
Standard Zielonego Budynku obejmuje sześć obszarów, które razem mają tworzyć spójny model odpowiedzialnego projektowania:
- Zieleń i zagospodarowanie terenu
Ochrona istniejących drzew, zwiększanie powierzchni biologicznie czynnej, wprowadzanie zielonych dachów i ścian oraz roślinności wspierającej bioróżnorodność. Ważnym elementem jest także ograniczanie materiałów sztucznych. - Gospodarowanie wodami opadowymi
Rozwiązania retencyjne, ogrody deszczowe i systemy oparte na przyrodzie, które zmniejszają odpływ wód poza teren inwestycji. - Efektywność energetyczna
Wyższe wymagania dotyczące zużycia energii, promowanie technologii bezemisyjnych, wykorzystanie OZE, magazynów energii oraz inteligentnych systemów zarządzania mediami. - Zdrowie i jakość budynku
Dobra akustyka, redukcja zanieczyszczenia światłem, stosowanie materiałów naturalnych, ograniczanie kolizji ptaków z zabudową, odpowiednie doświetlenie i zasady gospodarki o obiegu zamkniętym. - Zrównoważona mobilność i dostępność
Pełna dostępność dla wszystkich użytkowników, infrastruktura rowerowa, stacje ładowania pojazdów i urządzeń elektrycznych, ograniczanie ruchu na powierzchni oraz rozwój transportu współdzielonego. - Lokalizacja i powiązania przestrzenne
Spójność z istniejącą strukturą miasta, dobra dostępność usług i zieleni, przystanki komunikacji w zasięgu 500 metrów oraz wykorzystywanie dostępnej infrastruktury technicznej bez konieczności budowy nowych dróg.
Rozwiązanie wyjątkowe na tle innych polskich miast
Wrocławski standard obejmuje wszystkie miejskie inwestycje budowlane – zarówno te, które dopiero powstaną, jak i obiekty poddawane modernizacji. Jest to szczególnie istotne w mieście, gdzie duża część zabudowy pochodzi sprzed II wojny światowej i wymaga indywidualnego podejścia.
Standard uwzględnia ograniczenia konstrukcyjne takich obiektów, ale nakłada wymagania dotyczące m.in. efektywności energetycznej, bezpieczeństwa, dostępności oraz zielonych rozwiązań. Inspiracją była Warszawa, która jednak objęła standardem jedynie nowe budynki i dopiero pracuje nad analogicznymi zasadami dla obiektów modernizowanych. Wrocław od razu zdecydował się na kompleksowe podejście, aby szybciej uzyskać zauważalny efekt.
Korzyści odczuwalne na co dzień
Wprowadzone zasady mają poprawić komfort życia mieszkańców. Większa efektywność energetyczna budynków przełoży się na niższe rachunki, a lepsza izolacja i przemyślane rozwiązania techniczne zapewnią stabilną temperaturę we wnętrzach przez cały rok. Nowe projekty mają również zapewniać lepszą jakość powietrza oraz bardziej zielone, bezpieczne otoczenie.
Zwiększona retencja ma ograniczyć ryzyko podtopień, a dodatkowa zieleń będzie obniżać temperaturę w okresach upałów i poprawiać mikroklimat. Jak zaznacza Adam Bułkowski z TBS Wrocław, standard został przygotowany jako praktyczne narzędzie, które umożliwi realizację inwestycji przyjaznych mieszkańcom i środowisku również w długiej perspektywie.
Pierwsze inwestycje zgodne ze standardem
Miasto przeanalizowało już kilka projektów pod kątem zgodności z nowymi kryteriami. Dotyczy to m.in. inwestycji mieszkaniowych TBS Wrocław przy ulicach Mościckiego i Stabłowickiej oraz Zespołu Szkolno-Przedszkolnego przy ulicy Zwycięskiej, realizowanego przez Zarząd Inwestycji Miejskich.
Do grupy obiektów spełniających standard zaliczono również zmodernizowany budynek przy ulicy Wilczej, którego odnowa wykracza poza minimalne wymagania dokumentu. Jednym z przykładów zielonej miejskiej architektury jest także budynek Urzędu Miejskiego przy ulicy Hubskiej, wskazywany jako ważny punkt odniesienia dla kolejnych projektów.
Zachęta także dla prywatnych inwestorów
Choć standard jest obowiązkowy wyłącznie dla inwestycji miejskich, Wrocław liczy na to, że prywatni inwestorzy chętnie z niego skorzystają jako z dobrowolnej wskazówki. Dokument może ułatwić porównywanie jakości projektów i wspierać rozwój zrównoważonego budownictwa. Jak zauważa Tomasz Stoga z Polskiego Związku Firm Deweloperskich, sektor prywatny już teraz wdraża ekologiczne rozwiązania, a wspólne kierunki działania sprzyjają spójnej wizji rozwoju miasta.
Samorząd prowadzi rozmowy z inwestorami, aby zachęcić ich do korzystania ze standardu przy planowaniu nowych przedsięwzięć.
Jasne zasady wdrażania i oznaczenie dla najlepszych
Standard został wprowadzony zarządzeniem prezydenta miasta i będzie stosowany przez wszystkie kluczowe jednostki miejskie odpowiedzialne za inwestycje i zarządzanie zasobem budynków. Proces oceny projektów zakłada przygotowanie karty oceny przez projektantów, weryfikację dokumentów przez wyznaczone komórki urzędu oraz wydanie opinii o zgodności.
Budynki spełniające wymagania będą oznaczane specjalną tabliczką – rozpoznawalnym znakiem jakości, wskazującym na zgodność z Wrocławskim Standardem Zielonego Budynku.
