Trzonolinowiec, ikoniczny wieżowiec przy ul. Tadeusza Kościuszki 72-74 we Wrocławiu, znany z unikatowej konstrukcji z piętrami zawieszonymi na stalowych linach, czeka gruntowna modernizacja. Po latach dyskusji o jego stanie technicznym i widmie rozbiórki wspólnota mieszkaniowa, miasto Wrocław oraz Politechnika Wrocławska podjęły decyzję o remoncie, który ma zachować modernistyczny charakter budynku. Projekt przebudowy, przygotowany przez renomowane biuro Szlachcic Architekci, został zaprezentowany w maju 2025 roku, a wizualizacje ukazują, jak ten architektoniczny unikat może wyglądać po zakończeniu prac.
Historia Trzonolinowca i jego wyzwania
Zaprojektowany przez Andrzeja Skorupę i Jacka Burzyńskiego w latach 1961–1967, Trzonolinowiec – nazywany „Wisielcem” lub „Domem na kurzej łapce” – to jeden z najbardziej niezwykłych budynków w Polsce. Jego 12 kondygnacji z 44 mieszkaniami opiera się na żelbetowym trzonie, z którego za pomocą 12 stalowych lin zawieszone są stropy. Budowa od góry do dołu była ewenementem, a w 1967 roku budynek zdobył tytuł „Wrocławskiego Domu Roku”. W czasach swojej świetności przyciągał uwagę artystów, takich jak Bogusław Linda czy Krzysztof Globisz, którzy mieszkali w jego murach.
Już w latach 70. pojawiły się problemy: budynek kołysał się przy silnym wietrze, a w mieszkaniach zauważono pęknięcia. W 1974 roku liny obetonowano, a na parterze dodano stalowe słupy, co odebrało konstrukcji jej pierwotną ideę „wiszącego domu”. Ekspertyza Politechniki Wrocławskiej z 2023 roku wykazała poważne problemy, w tym korozję lin nośnych, co doprowadziło do nakazu ewakuacji mieszkańców przez nadzór budowlany. Ostatecznie, dzięki wpisaniu Trzonolinowca do rejestru zabytków 27 listopada 2023 roku, podjęto decyzję o remoncie.
Projekt Szlachcic Architekci
Modernizację Trzonolinowca zaprojektowało wrocławskie biuro Szlachcic Architekci, znane z realizacji łączących nowoczesność z poszanowaniem historii, takich jak przebudowa Dworca Świebodzkiego. Projekt, nadzorowany przez prof. Krzysztofa Schabowicza z Politechniki Wrocławskiej, zakłada kompleksową renowację przy zachowaniu unikatowego charakteru budynku. Główne założenia obejmują:
- Wymianę lin nośnych: Zardzewiałe liny zostaną zastąpione nowoczesnymi, odpornymi na korozję, co przywróci pierwotną ideę „wiszącego” wieżowca.
- Odnowę elewacji: Wizualizacje Szlachcic Architekci ukazują powrót do pasmowych okien, które zastąpią obecne mniejsze przeszklenia, nadając budynkowi lekkość i nawiązując do estetyki lat 60.
- Wzmocnienie konstrukcji: Żelbetowy trzon i fundamenty zostaną naprawione, by zapewnić stabilność na kolejne dekady.
- Ekologiczne rozwiązania: Termoizolacja, nowe instalacje oraz systemy ogrzewania i wentylacji zgodne z ekologicznymi standardami poprawią efektywność energetyczną.
- Zagospodarowanie otoczenia: Projekt przewiduje stworzenie zielonej strefy wokół budynku z małą architekturą, co uczyni przestrzeń bardziej przyjazną dla mieszkańców i przechodniów.
Wizualizacje przedstawiają Trzonolinowiec jako smukły, nowoczesny budynek z dużymi przeszkleniami i otwartym parterem, który podkreśla efekt „lewitacji”. Szlachcic Architekci postawili na minimalizm, łącząc modernistyczną estetykę z funkcjonalnością, co ma przyciągnąć uwagę zarówno mieszkańców, jak i turystów.
Reakcje i finansowanie
Projekt spotkał się z entuzjastycznym przyjęciem. „Trzonolinowiec to perła wrocławskiej architektury. Wizualizacje Szlachcic Architekci pokazują, że można go uratować z klasą” – napisał na platformie X użytkownik
@WroLover. Mieszkańcy, którzy w 2023 roku obawiali się wyprowadzki, z ulgą przyjęli zapewnienie miasta o lokalach zastępczych na czas remontu, planowanego na lata 2025–2027.
Prezydent Wrocławia, Jacek Sutryk, podkreślił znaczenie inwestycji: „Trzonolinowiec to symbol innowacyjności i odwagi powojennego Wrocławia. Dzięki współpracy z Politechniką i Szlachcic Architekci damy mu nowe życie”. Miasto zadeklarowało częściowe finansowanie remontu, a wspólnota mieszkaniowa otrzyma wsparcie z funduszy na ochronę zabytków. Szacowany koszt to kilkadziesiąt milionów złotych, co stanowi wyzwanie, ale jest możliwe dzięki współfinansowaniu.
Wyzwania i przyszłość
Modernizacja Trzonolinowca to zadanie wymagające precyzji inżynieryjnej, zwłaszcza przy wymianie lin i wzmocnieniu trzonu. Politechnika Wrocławska kontynuuje badania, by zoptymalizować proces. „To unikatowy projekt, który wymaga pionierskich rozwiązań, ale jesteśmy gotowi” – zapewnił prof. Schabowicz.
Po zakończeniu remontu Trzonolinowiec ma szansę stać się nie tylko ikoną Wrocławia, ale także wzorem zrównoważonego budownictwa. Jego odnowiona forma, zaprojektowana przez Szlachcic Architekci, może inspirować kolejne pokolenia architektów i przyciągać turystów zainteresowanych modernistyczną architekturą. Wrocław zyska kolejny powód do dumy, a Trzonolinowiec – nowe życie jako „wisielec” łączący przeszłość z przyszłością.
